Zelfbeschadiging

Ik ben 30 jaar, geboren en getogen in Amsterdam. Ik kom uit een gezin van gescheiden ouders en heb een jonger broertje. Ik heb nooit last gehad van de scheiding van mijn ouders omdat zij als goede vrienden uit elkaar zijn gegaan. Door de weeks waren wij bij mijn moeder, in het weekend bij mijn vader en in de vakanties was dat verdeeld. Dit was zo totdat ik 11 was en mijn moeder overleed aan borstkanker. Heel mijn wereld werd op zijn kop gezet. We zijn toen verhuisd naar mijn vader die toen nog fulltime werkte, dus je kunt zeggen dat ik vanaf die tijd mezelf heb opgevoed.

Op mijn 13e zag ik het leven niet meer zitten en precies toen ik er een einde aan wilde maken door mijn polsen door te snijden kwam mijn broertje binnen. De dag daarna was de eerste dag dat ik bij een psycholoog kwam. Maar ik hoorde daar niet, ik was niet gek, ik wilde gewoon naar mijn moeder toe. Logisch toch?! Door maar te zeggen wat hij van me wilde horen onderging ik de hele behandeling zonder dus eigenlijk aan het probleem zelf te werken.

Na die periode werd ik bevriend met meiden van 19 en begon ik met op stap gaan en drinken. In dat jaar kreeg ik toen voor het eerst een vriendje die ook 19 was. Alles leek toen een stuk beter in het leven, totdat hij mij in een dronken bui verkrachtte.

Ik ging in die tijd nog wel naar school maar ik ging steeds meer spijbelen en blowen. Toen ik 16 was kwam ik vroeg thuis van school, omdat ik weer eens niet ging, en papa lag toen in bed. Papa was nooit ziek. Hij had een hartinfarct gehad. Toen heb ik besloten van school te gaan en te gaan werken, zodat mocht ook papa wegvallen, ik voor mij en mijn broertje kon zorgen.

Op mijn 18e kreeg ik een vriendengroep die xtc gebruikten. Dat was voor mij ‘het’ middel want daar werd je immers ‘echt’ vrolijk van. Dat begon van wekelijks tot steeds vaker. Binnen die groep kreeg ik een relatie en trok bij hem in. Toen begon er een periode van intensief xtc en speed gebruik tot ik er een miskraam van kreeg.

Ik werd weer met beide benen op de grond gezet.
Ik wilde weer wat van mijn leven gaan maken en ben terug gegaan naar huis, naar mijn vader en broertje. Ik heb toen verschillende baantjes gehad maar ik kon nergens mijn plek vinden. Ik kwam toen terecht bij een opticien waar ik het wel leuk had, echter na 2 jaar zat ik weer thuis omdat ik tegen een burnout aan zat. Ging toen weer naar een psycholoog, maar na een korte behandeling stopte ik.
Ik kon het allemaal zelf wel…

Weer 2 jaar later gebeurt opnieuw precies het zelfde. Ik bleef door tobben in het leven. 2 Jaar geleden besloot ik naar Eindhoven te verhuizen in de hoop daar eindelijk een nieuw leven op te bouwen. Maar na 3 maanden dat ik daar was stortte ik in. Ik kon alleen nog maar huilen, durfde niet meer naar buiten, durfde zelfs mijn telefoon niet meer op te nemen. De huisarts stuurde me naar de crisisdienst. Die stuurde me weer naar huis want ik was geen gevaar voor mezelf of voor anderen, dus zij konden mij niet helpen. Toen voelde ik me zo hulpeloos. Ik kreeg toen een intake bij de ggze, meerdere zelfs. Ik zat steeds maar te wachten op behandeling en werd er radeloos van. Ik besloot toen aan de slag te gaan met zelfhulpboeken. Ook ben ik in die periode tot geloof gekomen. En de combinatie van de bijbel, de boeken en de kerkgemeente hebben me goed geholpen. Een jaar later pas startte de sociale angst groep bij het ggze. Door daar ervaringen te delen kwam ik erachter dat ik deze angstklachten eigenlijk altijd al had gehad. Maar ik dacht: “dat is gezonde spanning dat hoort erbij”. Door de groep kwam ik erachter dat wat ik denk en voel niet raar is en dat ik niet de enige ben. Hierdoor vond ik de kracht om echt met mijn klachten aan de slag te gaan. De angst werd niet snel minder maar ik stopte wel met situaties vermijden. Ook nu voel ik de angst soms nog maar ik kan daar nu mee omgaan. Mijn ervaringen delen helpt mij en daardoor heb ik besloten om iets te gaan doen met ervaringsdeskundigheid. Ik ben nu bezig met een cursus ‘herstellen doe je zelf’, ‘schrijf je eigen herstel verhaal’ en vrijwilligerswerk.
En ik ben nu eindelijk op een plek waar ik me wel thuis voel.

Na een langdurige opname, vanwege zelfbeschadigend en suïcidaliteit werd ik steeds meer beperkt in mijn vrijheid en mogelijkheden. Ik heb veel te maken gehad met dwang en drang maatregelen, waardoor ik lange tijd in een isoleer en/of gestript kamer verbleef. Hoe meer ik beperkt werd, hoe creatiever ik werd in het zoeken naar wegen om mijn eigen regie te behouden. Op dat moment zocht ik dit in de verkeerder middelen, door mezelf nog verder in onveiligheid te brengen. Ik communiceerde via mijn zelfdestructieve gedrag en had tijdens mijn opname mijn verantwoordelijkheid volledig laten lopen. Ik was mijn identiteit verloren en gedroeg mij als een patiënt en werd zogezegd ‘mijn ziekte’. Tot op dat moment had ik niet door dat mijn leven stil stond, en het leven buiten mijn opname gewoon verder ging. Ik was alles verloren; school, werk, vrienden en familie. Na een aantal maanden kreeg ik door wat er van mij verwacht werd. Ik moest doen alsof het beter met me ging om mijn vrijheden terug te verdienen. Met vallen en opstaan, deed ik alsof ik op een wonderbaarlijke manier was ‘genezen.’ Ik mocht naar huis, en daar kwam de verantwoordelijkheid weer volledig op mijn eigen schouders terecht. Hoe moeilijk dit ook was, wist ik een ding zeker. Ik wilde nooit meer opgenomen worden. Ik kwam in een groep met lotgenoten terecht, waar ik voor het eerst herkenning en erkenning vond. Dit gaf mij het vertrouwen om voor het eerst over mijn problemen te gaan praten. Later ben ik steeds meer eigen houvast gaan zoeken in bijv. cliëntenraadswerk, herstelcursussen en de website Proud2Bme. De website Proud2Bme is een online community voor mensen die worstelen met hun zelfbeeld en/of eetstoornissen.

TW: Let op: Dit verhaal gaat over zelfbeschadiging, suïcidale gedachten, seksueel geweld en onveiligheid. Dat kan heftig zijn. Hulp nodig? Kijk op 113.nl.

Jamie kreeg op zijn zesde de diagnose ADHD. Al vroeg voelde hij zich anders dan de kinderen om hem heen. Op school werd Jamie gepest, iets wat grote invloed had op zijn mentale gezondheid. De jaren daarna werd het steeds zwaarder. Jamie deed meerdere suïcidepogingen en begon op zijn dertiende met automutilatie, het zichzelf opzettelijk pijn doen. Inmiddels is hij al zes jaar clean van zelfbeschadiging.

“Je kunt over iemand heen zijn, maar niet over wat diegene je heeft aangedaan.”
De zwaarste ervaringen komen uit eerdere relaties. Jamie heeft twee exen gehad die hem ernstig hebben mishandeld, vooral seksueel en mentaal en soms ook fysiek. Dat heeft een diepe impact gehad op hoe hij naar mannen kijkt en hoe veilig de wereld voor hem voelt. Jamie merkt dat mensen soms denken dat hij nog niet over deze relaties heen is, omdat hij er nog over praat. Voor hem is dat anders. Je kunt over iemand heen zijn, maar niet over wat diegene je heeft aangedaan. De trauma’s blijven, ook als de relatie allang voorbij is.

Ook nu voelt de wereld niet altijd veilig. Op straat of in het openbaar vervoer is hij vaak alert. Mannen die te lang staren, te dichtbij komen zitten of opmerkingen maken, zorgen ervoor dat hij zich onveilig voelt. Die spanning is bijna dagelijks aanwezig. Hij raakt snel angstig en krijgt last van hartkloppingen en trillende handen. Soms blijft het daarbij, soms is het heftiger.

In die periodes voelt Jamie veel angst en paniek. Wanneer hij alleen is, huilt hij het er vaak uit. Wat hem helpt, is de steun van vrienden en partner. Als hij zich slecht of onveilig voelt, kan hij ze altijd bellen. Het gevoel dat hij er niet alleen voor staat, geeft hem iets meer rust.

“Niemand wist wat er speelde.”
In die periode vroeg Jamie geen hulp. Niemand wist wat er speelde. Hij schaamde zich en durfde het niet te bespreken met mensen om hem heen. Het was zwaar om alles voor zichzelf te houden en nergens kwijt te kunnen wat hij meemaakte. Ook online zocht hij niet naar informatie of hulp. Hij zag toen niet in hoe dat hem zou kunnen helpen en hield nog te veel van zijn exen om afstand te nemen.

Achteraf weet hij dat zijn ouders hem hadden kunnen helpen, als hij het eerder had verteld. Toen hij het uiteindelijk wel deelde, grepen zijn ouders in en waren zijn exen niet langer welkom in huis. Hoewel dat op dat moment moeilijk voelde, gaf het hem ook een gevoel van rust: hij hoefde zelf die zware beslissing niet te nemen en kreeg zo de ruimte om afstand te nemen van de situatie.

Wat Jamie hielp, was dat zijn vrienden bleven luisteren, zonder oordeel. Ook wanneer hij voor de zoveelste keer over dezelfde situatie wilde praten, waren ze er. Dat gevoel van er niet alleen voor staan, maakte een groot verschil.

“Blijf doorgaan, ook als het moeilijk is.”
Door alles wat hij heeft meegemaakt, heeft Jamie ook dingen over zichzelf geleerd. Hij communiceert beter en wordt minder snel boos. Als hij nu door iets zwaars heen gaat, helpt het hem om te denken dat hij eerdere moeilijke periodes ook heeft overleefd. Dat geeft hem kracht.

Het gaat bij hem nog steeds wisselend goed en slecht. Juist de periodes waarin het beter gaat, geven hem hoop wanneer het daarna weer moeilijker wordt. Hij leeft meer van dag tot dag, met het vertrouwen dat er na slechte dagen ook weer betere kunnen komen.

Voor jongeren die nu in een vergelijkbare situatie zitten, wil Jamie meegeven dat kleine stappen ook stappen zijn. Je hoeft niet te wachten tot alles beter voelt. Elke dag iets doen wat een beetje helpt, hoe klein ook, is genoeg. Wees trots op die momenten en deel ze met mensen die je vertrouwt.

Wat hij tot slot wil zeggen: leef elke dag zo goed als je kan, en houd daarbij ook rekening met je eigen grenzen.

TW: Let op: Dit verhaal gaat over zelfbeschadiging en suïcidale gedachten. Dat kan heftig zijn. Hulp nodig? Kijk op 113.nl.

Lucky is 21 jaar en kijkt terug op een periode die diepe sporen heeft achtergelaten. Zijn mentale gezondheid stond jarenlang onder druk, vooral in relatie tot zijn transgenderervaring. Het proces van zelfontdekking, het omgaan met maatschappelijke verwachtingen en het wachten op medische stappen zorgden voor veel onzekerheid. “Er waren momenten waarop ik mezelf volledig kwijtraakte,” vertelt Lucky. “Ik voelde me depressief, had een afkeer van mezelf en wist soms niet hoe ik verder moest.”

“Er waren momenten waarop ik mezelf volledig kwijtraakte.”

In die periode ging het mentaal zo slecht dat Lucky suïcidaal was en zichzelf beschadigde. Het laat zien hoe diep hij toen in de knoop zat met zichzelf. “Ik zat zo vast in mijn hoofd en lichaam,” zegt Lucky. “Het voelde alsof ik gevangen zat in iets wat niet klopte, zonder te weten wanneer daar verandering in zou komen.”

Het dagelijks leven voelde zwaar. Op school lukte leren en presteren nauwelijks, omdat Lucky constant bezig was met zijn innerlijke strijd. Sociale situaties, zoals feesten of drukke bijeenkomsten, vermeed hij vaak. “Ik was bang voor wat mensen van me zouden denken en ik wilde mezelf daar niet laten zien,” legt hij uit. Zelfs zijn eigen verjaardag voelde moeilijk, doordat oude herinneringen en gevoelens naar boven kwamen.

Thuis was het niet altijd veilig of steunend. Een broer stond niet achter Lucky’s transgenderidentiteit, wat zorgde voor spanning en verdriet. Nadat Lucky uitkwam als transgender verslechterde de thuissituatie verder. “Ik had behoefte aan een plek waar ik mezelf kon terugtrekken en veilig kon zijn,” zegt hij. “Maar die plek had ik thuis niet.”

Toch waren er ook lichtpuntjes. Lucky’s vriendin speelde een enorme rol in deze periode. “Zij heeft me altijd gesteund, vooral als het ging om mijn zelfbeeld,” vertelt Lucky. Ook een goede vriend stond dicht bij hem. Hun steun gaf hem het gevoel dat hij er niet alleen voor stond. Daarnaast waren zijn opa en oma belangrijk: zij accepteerden Lucky zonder voorwaarden en zagen hem simpelweg als mens. “Zij hebben me nooit anders behandeld,” zegt hij. “Dat betekende heel veel voor mij.”

“Zij hebben me nooit anders behandeld,” zegt hij. “Dat betekende heel veel voor mij.”

Hulp was er op papier genoeg: via school, werk, een psycholoog en de schoolarts. Toch voelde het alsof niets echt hielp. De kern van Lucky’s worsteling lag bij het wachten op zijn medische transitie. Dat wachten bracht onzekerheid, frustratie en het gevoel vast te staan. “Ik wist dat er stappen moesten komen, maar ik kon alleen maar wachten,” vertelt hij. “Dat maakte alles zwaarder.” Achteraf denkt Lucky dat het had geholpen als de genderkliniek sneller had gehandeld en het traject eerder op gang was gekomen.

In moeilijke momenten zocht Lucky online naar informatie en herkenning. Vooral wanneer het echt niet meer ging, bood het zoeken naar ervaringen van anderen of praktische handvatten enige houvast. Ook het contact met een andere transgender jongen was belangrijk. “Dat gesprek gaf me voor het eerst het gevoel dat iemand me écht begreep,” zegt Lucky. Hoewel anonimiteit voor hem niet per se noodzakelijk is, kan het volgens hem wel een laagdrempelige eerste stap zijn als praten spannend voelt.

Achteraf gezien waren er duidelijke signalen dat het niet goed ging. Waar Lucky als kind vrolijk en uitbundig was, veranderde dat in zijn tienerjaren volledig. Hij werd stil en teruggetrokken, at slecht, raakte verslaafd, sloeg school en werk over en was vaak geïrriteerd of boos. “Als ik nu terugkijk, waren dat allemaal tekenen dat ik hulp nodig had,” zegt hij.

Ondanks alles heeft deze periode Lucky ook veel geleerd. Hij leerde zijn emoties beter herkennen, ontdekte zijn kwaliteiten als persoon en zag hoe veerkrachtig hij eigenlijk is. “Ik had nooit gedacht dat ik dit zou overleven,” zegt Lucky. “Maar ik ben sterker dan ik toen dacht.”

Wat Lucky anderen graag wil meegeven, is dat steun en liefde vaak dichterbij zijn dan je denkt. “Je hoeft het echt niet alleen te doen,” zegt hij. “Ook al voelt het soms zo.” Kleine momenten, een gesprek, een berichtje of een update over een volgende stap, kunnen al hoop geven.

Aan jongeren die nu in een vergelijkbare situatie zitten, wil Lucky zeggen: “Je staat er niet alleen voor. Het is oké om hulp te vragen en je gevoelens te laten zien. Zoek mensen die je vertrouwt.”

“Je staat er niet alleen voor. Het is oké om hulp te vragen en je gevoelens te laten zien.”

Tot slot benadrukt Lucky iets wat vaak wordt onderschat: hoe zwaar mentale klachten of geldzorgen voor jongeren kunnen zijn. “Wat voor anderen klein lijkt, kan voor iemand die erin zit enorm zijn,” zegt hij. “En mentale pijn is niet altijd zichtbaar. Je kunt er van buiten prima uitzien, terwijl je vanbinnen aan het vechten bent.”

Lucky koos bewust deze anonieme naam. Het beschrijft hoe hij zich nu voelt: dat hij zijn verhaal zonder zorgen kan delen en zichzelf eindelijk gezien voelt.

TW: Dit verhaal gaat over depressie en zelfbeschadiging. Sommige onderdelen kunnen confronterend zijn. Lees alleen verder als dat goed voelt. Hulp nodig? Kijk op 113.nl

Maud is 23 jaar en kijkt terug op de drie jaar waarin ze de opleiding tot docent aardrijkskunde volgde. Een periode waarin ze steeds meer merkte dat de opleiding veel van haar vroeg. Tijdens haar stages stond ze regelmatig voor groepen. Juist dat zorgde voor veel spanning. “Ik kreeg bijna iedere week paniekaanvallen door de opleiding.” Ze probeerde door te zetten, omdat ze dacht dat ze uiteindelijk wel zou wennen aan het lesgeven en de praktijk. 

Later ontdekte Maud waarom deze situaties zoveel van haar vroegen. Drie maanden geleden kreeg ze de diagnose autisme. In combinatie met de werkzaamheden binnen de opleiding bleek het geen goede match te zijn. Uiteindelijk besloot ze een andere richting te kiezen: applied science. Daar heeft ze inmiddels een plek gevonden waar haar kwaliteiten beter tot hun recht komen. 

“Ik stond vaak op de automatische piloot.” 
Tijdens haar opleiding voelde Maud zich een groot deel van de tijd alsof ze op de automatische piloot leefde. “Ik was 90% van de tijd in mijn hoofd bezig.” De momenten waarop ze wel kon genieten, waren vooral de kleine momenten met vrienden, bijvoorbeeld wanneer ze met vrienden was en gewoon kon lachen of genieten van het moment. 

De zwaarste momenten waren tijdens stages wanneer ze voor een groep stond die ze niet goed onder controle kreeg. “Ik was intens onzeker en had niet het gevoel dat ik de taak goed kon uitvoeren.” Ze voelde dat ze stevig in haar schoenen moest staan, maar had het idee dat ze dat op dat moment niet kon. Naast de druk van de opleiding speelde ook mee dat ze zichzelf steeds meer als een obstakel begon te zien. Ze wist dat dingen anders voelden voor haar, maar begreep nog niet precies waarom. 

“Ik had vooral behoefte aan iemand die echt luisterde.” 
Tijdens deze periode stond Maud op een wachtlijst voor de GGZ om therapie te krijgen en mogelijk meer duidelijkheid te krijgen over haar klachten. Die wachttijd maakte het moeilijk. Ondertussen sprak ze met haar toenmalige partner en studentcoach over hoe het ging.  Toch voelde het soms alsof gesprekken weinig veranderden. Ze kreeg vooral het gevoel dat ze moest volhouden om haar opleiding af te maken. Wat ze eigenlijk nodig had, was professionele ondersteuning en iemand die echt met haar kon meekijken. 

“Het gesprek waarin iemand mij vroeg of ik nog gelukkig was, veranderde alles.” 
Achteraf denkt Maud dat haar studentcoach signalen had kunnen zien. “Ik zat daar vaak met tranen in mijn ogen.” Toch was het niet één groot moment, maar vooral een gesprek met haar laatste instituut opleider dat uiteindelijk de doorslag gaf.Die stelde haar een directe vraag: was ze eigenlijk nog gelukkig met wat ze deed? En zag ze zichzelf dit beroep nog jarenlang uitvoeren? 

Het antwoord was duidelijk: nee. Na dat gesprek besloot Maud zich uit te schrijven voor de opleiding. Een moeilijke keuze, maar uiteindelijk ook een keuze die ruimte gaf voor iets nieuws. 

“Zoek iets waar jouw kwaliteiten kunnen oplichten.” 
In de periode daarna ontdekte Maud dat ze professionele hulp nodig had. Een paar maanden later kon ze terecht bij een praktijk en kreeg ze meer inzicht in zichzelf. 

Ze ontdekte ook dat niet iedere opleiding of omgeving bij iedereen past. “Het is zo vanzelfsprekend dat je je studie gewoon afrondt, maar dat is niet voor iedereen de realiteit.” Volgens Maud weten mensen vaak niet welke obstakels iemand met zich meedraagt. Zelf heeft ze onder andere dyslexie, autisme en ADHD. Ze legt uit dat een neuro divergent brein anders werkt en dat dingen die voor anderen vanzelfsprekend lijken, soms veel meer energie kunnen kosten. 

“Ben je op dit moment gelukkig?” 
Aan jongeren die twijfelen over hun opleiding of toekomst wil Maud meegeven om eerlijk naar zichzelf te kijken. “Ben je op dit moment gelukkig? Word je enthousiast van het idee dat je dit beroep de komende jaren gaat uitvoeren? Als het antwoord nee is en je alles hebt geprobeerd wat je zelf kunt doen, stop dan met de opleiding.” Volgens haar betekent stoppen niet dat je hebt gefaald. Het betekent soms dat je op zoek gaat naar een plek waar jouw kwaliteiten beter zichtbaar worden. 

Ze vindt het daarnaast belangrijk dat jongeren contact blijven houden met anderen, ook als ze zich terugtrekken. “De jongeren die bijna niets van zich laten horen, zijn vaak juist degenen bij wie het niet goed gaat.” Soms duurt het even voordat iemand zich veilig genoeg voelt om te vertellen wat er speelt.  Voor Maud was het uiteindelijk belangrijk om te accepteren dat haar route anders mag zijn dan die van anderen. “Je weet nooit welke obstakels iemand onderweg tegenkomt. Niet iedereen krijgt dezelfde start of loopt dezelfde weg.”