Mentale Gezondheid

‘De Locker’ van Human is een online verzamelplaats voor de verborgen verhalen van jongeren van 12 tot 20. Je vindt er korte documentaires over onderwerpen waar jongeren mee bezig zijn maar niet altijd makkelijk over praten. Het is een veilige plek waar dit soort kwetsbare verhalen herkenning bieden.

Johnny is 23 jaar. Als hij terugkijkt op de afgelopen jaren, ziet hij hoe geldzorgen en mentale problemen langzaam in elkaar zijn gaan grijpen. Niet van de ene op de andere dag, maar stap voor stap.

Vanaf zijn achttiende gaf Johnny veel geld uit aan luxe hotels, stappen en dure kleding, het leven moest leuk zijn. Vaste lasten liet hij liggen en hij gaf structureel meer uit dan er binnenkwam. “Ik leefde alsof het altijd zo door kon gaan,” vertelt hij. De consequenties voelden ver weg. Pas later kwamen ze hard binnen. Inmiddels, in 2026, staat Johnny onder bewind.

Tegelijkertijd speelde er mentaal veel meer dan hij toen doorhad. In 2023 kreeg hij een heftige psychose. Hij zat niet lekker in zijn vel, woonde op een plek waar hij zich niet veilig voelde en gebruikte veel drugs. In het weekend stond hij tot diep in de nacht achter de bar. Rust of stabiliteit was er nauwelijks.

“Mentaal voelde ik me heel eenzaam en niet gehoord,” zegt Johnny. “Je raakt je sociale leven kwijt. Vrienden begrijpen je niet, en je begrijpt jezelf ook niet meer.” De geldproblemen voelde hij op dat moment minder. “Ik deed gewoon wat ik zelf wilde. De gevolgen schoof ik vooruit.”

Wat hij het zwaarst vond in die periode, was het gevoel zichzelf kwijt te zijn. Door de medicatie die hij slikte, voelde hij zich vlak en oppervlakkig. “Ik herkende mezelf niet meer,” vertelt hij. “Dat vond ik misschien nog wel erger dan alles wat er omheen speelde.”

“Hulp voelde als controleverlies.” 

Johnny wist in theorie wel waar hij terechtkon voor hulp. Voor zijn schulden wist hij wat de mogelijkheden waren, maar hij wilde er lange tijd niets van weten. “Ik wilde zelf baas blijven over mijn geld,” zegt hij. Hulp voelde als controleverlies. Voor zijn mentale gezondheid wist hij ook waar hij moest zijn, maar de realiteit van lange wachtlijsten maakte het moeilijk om echt geholpen te worden.

Johnny ging online op zoek naar informatie. Hij hoopte verhalen te vinden van mensen die hetzelfde hadden meegemaakt. “Herkenning, maar ook oplossingen,” zegt hij. “Gewoon weten dat je niet de enige bent.”

“Op social media lijkt het alsof iedereen een perfect leven heeft. Dan voelt het alsof jij faalt, en durf je je problemen niet te delen.”

Achteraf ziet hij dat er mensen waren die hem hadden kunnen helpen. Zijn ouders bijvoorbeeld, al was dat in die periode ingewikkeld. “Mijn emoties gingen alle kanten op,” vertelt hij. “Dat maakte het contact soms lastig.” Wat jongeren volgens Johnny vaak tegenhoudt om hulp te vragen, is schaamte en angst. “Op social media lijkt het alsof iedereen een perfect leven heeft. Dan voelt het alsof jij faalt, en durf je je problemen niet te delen.”

Dat mensen signalen hadden kunnen zien, daar is Johnny duidelijk over. Vooral mentaal. Hij was vaker gefrustreerd, afwezig en minder vrolijk. “Als je erop let, zie je het,” zegt hij.

Wat hem echt geholpen heeft, is de steun van zijn stiefvader Leo. In de periode dat het mentaal slecht ging, nam Leo veel praktische zaken over. Hij hielp met financiën en het maken van afspraken. “Dat gaf rust,” vertelt Johnny. “Iemand die het even voor je regelt als je dat zelf niet kunt.”

“Eerlijk gezegd heb ik liever een gebroken been dan nog een psychose.”

De belangrijkste les die Johnny heeft geleerd, is hoe kwetsbaar mentale gezondheid is. “Dat is echt het allerbelangrijkste,” zegt hij. “Wees daar dankbaar voor.” Hij benadrukt dat simpele dingen, die voor anderen vanzelfsprekend zijn, dat niet zijn voor iemand met psychoses of schizofrenie. “Eerlijk gezegd heb ik liever een gebroken been dan nog een psychose.” En over geld is hij stellig: “Laat problemen niet opstapelen. Wees er op tijd bij.”

Momenten van hoop zaten voor Johnny in de kleine dingen. Een telefoontje met zijn vader of oma kon al genoeg zijn om hem weer even overeind te houden. “Dat gaf me kracht,” zegt hij.

Aan jongeren die nu in een vergelijkbare situatie zitten, wil Johnny dit meegeven:
“Geef niet op. Zie het als een film: aan het einde komt het meestal weer goed. Je bent wie je bent, en jouw tijd komt nog.”

“Blijf fit en geniet van het leven, maar doe het met mate. En pas op met drank en drugs.” 

Tot slot:
Wat volgens hem vaak niet wordt begrepen, is dat geldzorgen en mentale klachten iedereen kunnen overkomen. “Mensen denken soms dat we ons aanstellen,” zegt hij. “Maar problemen maken geen onderscheid in leeftijd of achtergrond.”

Mika is 23 jaar en woont sinds twee jaar zelfstandig. Werken of studeren lukt op dit moment niet, vanwege een chronische ziekte en mentale klachten. In het dagelijks leven vindt Mika houvast in creatieve bezigheden zoals lezen en tekenen, en in de zorg voor twee katten die door het huis zwerven. Die rust is er nu, maar die is niet vanzelf ontstaan. Daaraan ging een lange periode van onzekerheid en zorgen vooraf.

Mika groeide op in armoede. Als kind woog die situatie extra zwaar. Twee keer raakte het gezin thuisloos en woonde Mika tijdelijk in een maatschappelijke opvang, samen met moeder en een broertje. Na de scheiding van de ouders kwamen grote schulden aan het licht. Schulden die jarenlang verborgen waren gebleven, maar ineens volledig terechtkwamen bij Mika’s moeder. Zij kampte zelf met mentale problemen en had weinig steun vanuit familie of vrienden.

In die periode was er weinig ruimte voor Mika om kind te zijn. De aandacht van moeder ging noodgedwongen vooral uit naar overleven en het draaiende houden van het gezin. Tegelijkertijd maakte Mika zelf ingrijpende en traumatische ervaringen mee, waar mentale klachten uit voortkwamen. In plaats van verzorgd te worden, nam Mika al op jonge leeftijd een zorgende rol op zich. Dat gevoel van verantwoordelijkheid maakte het moeilijk om eigen behoeften en problemen ruimte te geven. 

De impact van armoede werd vooral zichtbaar op de middelbare school. Terwijl vrienden spontaan de stad in gingen of samen iets aten, moest Mika steeds excuses verzinnen. “Ik wilde niet dat mensen mij anders zouden zien, of dat ik iemand tot last was.” Niet omdat vrienden onbegripvol waren, maar uit schaamte. Geen geld hebben voelde als falen. Mika was opgegroeid met het idee dat je niemand tot last mag zijn en alles zelf moet oplossen. Daardoor ontstond langzaam een kloof: niet alleen financieel, maar ook emotioneel. 

Rond het elfde levensjaar kwam jeugdzorg in beeld. Op vijftienjarige leeftijd besloot Mika vrijwillig uit huis te gaan, omdat de thuissituatie te zwaar werd. Dat was een ingrijpende stap. Het voelde als ‘verraad’, en zo werd het ook ervaren door de ouders. Toch bleek het nodig om te kunnen overleven. In een instelling en later op een woongroep kreeg Mika therapie, rust en voor het eerst het gevoel begrepen te worden. Daar leerde Mika hoe het is om niet altijd degene te zijn die zorgt, maar ook zelf zorg te ontvangen. 

“Als dit het leven van iemand anders was geweest, had ik meteen gezegd: ga hier weg.”

Langzaam werd duidelijk dat er meer speelde. Mika bleek autisme te hebben en later ook een auto-immuunziekte en chronische vermoeidheid. Werken en school combineren was zwaar. Door gebrek aan energie en een vangnet ontstonden schulden, vooral door achteraf betalen. Omgaan met geld is iets wat je vaak thuis leert. Dat voorbeeld had Mika niet, en dat maakte het moeilijk. Mika hield het bij noodzakelijke aankopen, maar verloor het overzicht. De stress werd zo groot en leidde uiteindelijk tot meerdere suïcidepogingen en een opname.

Het keerpunt kwam toen Mika hulp durfde te vragen. Met begeleiding werd bewindvoering en schuldsanering geregeld. De schulden zo’n 6.000 à 7.000 euro werden overzichtelijk gemaakt. Dat haalde veel druk weg. “Ik hoefde niet alles alleen te doen.” 

Nu gaat het, gezien de omstandigheden, beter. Mika woont zelfstandig, heeft een steunende vriendengroep, een partner en doet vrijwilligerswerk bij Het Vergeten Kind. Ook is Mika begonnen aan een gendertransitie. “Het leven is niet makkelijk, maar wel meer in balans.”

Wat Mika andere jongeren wil meegeven: “Je hoeft het niet allemaal zelf te doen. Je bent hier voor het eerst. Niemand verwacht dat je alles weet of aankan. Kleine stappen zijn ook stappen. Hulp vragen is geen zwakte, maar soms precies wat je nodig hebt om verder te kunnen.”