Geldzorgen

Steve had al op jonge leeftijd het gevoel dat hen ‘er niet bij hoort’. Steve heeft veel behoefte aan structuur, vind het lastig om met veranderingen om te gaan en vindt maar met moeite aansluiting bij klasgenoten. In deze video deelt Steve diens ervaringen en vertelt wat openhartigheid voor hun betekent. Ook hun vader Franklin komt aan het woord.

Nu kopen, later betalen: Diensten als Klarna en Riverty worden steeds populairder. Op de pof kopen kan een uitkomst bieden, maar niet iedereen kan de gevolgen overzien. Vooral jongvolwassenen in de leeftijd van 18 tot 34 jaar komen steeds vaker in grote financiële problemen doordat ze betalingstermijnen missen en in de schulden raken.

Mika is 23 jaar en woont sinds twee jaar zelfstandig. Werken of studeren lukt op dit moment niet, vanwege een chronische ziekte en mentale klachten. In het dagelijks leven vindt Mika houvast in creatieve bezigheden zoals lezen en tekenen, en in de zorg voor twee katten die door het huis zwerven. Die rust is er nu, maar die is niet vanzelf ontstaan. Daaraan ging een lange periode van onzekerheid en zorgen vooraf.

Mika groeide op in armoede. Als kind woog die situatie extra zwaar. Twee keer raakte het gezin thuisloos en woonde Mika tijdelijk in een maatschappelijke opvang, samen met moeder en een broertje. Na de scheiding van de ouders kwamen grote schulden aan het licht. Schulden die jarenlang verborgen waren gebleven, maar ineens volledig terechtkwamen bij Mika’s moeder. Zij kampte zelf met mentale problemen en had weinig steun vanuit familie of vrienden.

In die periode was er weinig ruimte voor Mika om kind te zijn. De aandacht van moeder ging noodgedwongen vooral uit naar overleven en het draaiende houden van het gezin. Tegelijkertijd maakte Mika zelf ingrijpende en traumatische ervaringen mee, waar mentale klachten uit voortkwamen. In plaats van verzorgd te worden, nam Mika al op jonge leeftijd een zorgende rol op zich. Dat gevoel van verantwoordelijkheid maakte het moeilijk om eigen behoeften en problemen ruimte te geven. 

De impact van armoede werd vooral zichtbaar op de middelbare school. Terwijl vrienden spontaan de stad in gingen of samen iets aten, moest Mika steeds excuses verzinnen. “Ik wilde niet dat mensen mij anders zouden zien, of dat ik iemand tot last was.” Niet omdat vrienden onbegripvol waren, maar uit schaamte. Geen geld hebben voelde als falen. Mika was opgegroeid met het idee dat je niemand tot last mag zijn en alles zelf moet oplossen. Daardoor ontstond langzaam een kloof: niet alleen financieel, maar ook emotioneel. 

Rond het elfde levensjaar kwam jeugdzorg in beeld. Op vijftienjarige leeftijd besloot Mika vrijwillig uit huis te gaan, omdat de thuissituatie te zwaar werd. Dat was een ingrijpende stap. Het voelde als ‘verraad’, en zo werd het ook ervaren door de ouders. Toch bleek het nodig om te kunnen overleven. In een instelling en later op een woongroep kreeg Mika therapie, rust en voor het eerst het gevoel begrepen te worden. Daar leerde Mika hoe het is om niet altijd degene te zijn die zorgt, maar ook zelf zorg te ontvangen. 

“Als dit het leven van iemand anders was geweest, had ik meteen gezegd: ga hier weg.”

Langzaam werd duidelijk dat er meer speelde. Mika bleek autisme te hebben en later ook een auto-immuunziekte en chronische vermoeidheid. Werken en school combineren was zwaar. Door gebrek aan energie en een vangnet ontstonden schulden, vooral door achteraf betalen. Omgaan met geld is iets wat je vaak thuis leert. Dat voorbeeld had Mika niet, en dat maakte het moeilijk. Mika hield het bij noodzakelijke aankopen, maar verloor het overzicht. De stress werd zo groot en leidde uiteindelijk tot meerdere suïcidepogingen en een opname.

Het keerpunt kwam toen Mika hulp durfde te vragen. Met begeleiding werd bewindvoering en schuldsanering geregeld. De schulden zo’n 6.000 à 7.000 euro werden overzichtelijk gemaakt. Dat haalde veel druk weg. “Ik hoefde niet alles alleen te doen.” 

Nu gaat het, gezien de omstandigheden, beter. Mika woont zelfstandig, heeft een steunende vriendengroep, een partner en doet vrijwilligerswerk bij Het Vergeten Kind. Ook is Mika begonnen aan een gendertransitie. “Het leven is niet makkelijk, maar wel meer in balans.”

Wat Mika andere jongeren wil meegeven: “Je hoeft het niet allemaal zelf te doen. Je bent hier voor het eerst. Niemand verwacht dat je alles weet of aankan. Kleine stappen zijn ook stappen. Hulp vragen is geen zwakte, maar soms precies wat je nodig hebt om verder te kunnen.”

Niek is 23 jaar en woont sinds een paar jaar op zichzelf. Nadat hij stopte met zijn studie Visual Effects, ging hij op zoek naar wat wél bij hem past. Hij speelt in films, maakt muziek en is graag creatief bezig. Maar terwijl hij bezig was met zijn toekomst, stapelden de zorgen zich ongemerkt op.

Sinds hij op zichzelf woont, heeft hij veel stress over geld. Hij weet hoe sparen werkt en kent alle adviezen, maar in de praktijk lukt het hem niet om grip te houden op zijn financiën. Impulsieve aankopen geven hem even een goed gevoel, totdat de rekeningen binnenkomen. Tegelijkertijd voelde hij de druk om zijn toekomst uit te zoeken, terwijl ook de dagelijkse dingen zoals koken, schoonmaken en voor zichzelf zorgen steeds moeilijker werden.

“Ik dacht steeds dat ik dit zelf moest oplossen.”
Langzaam begon alles door elkaar te lopen. Zijn slaapritme verschoof, hij zorgde minder goed voor zichzelf en merkte dat hij vaker naar alcohol en wiet greep om zijn hoofd even stil te krijgen.

“Het gaf even een gevoel van ontsnappen, maar daarna kwam alles gewoon weer terug.”
Toch bleef hij lang denken dat hij het zelf moest oplossen. Hij wist waar hij hulp kon krijgen, maar de stap zetten voelde moeilijk. Niet omdat hij bang was voor de reactie van zijn ouders, integendeel. Hij wist juist dat zij er voor hem zouden zijn. Het lastigste was om tegenover zichzelf toe te geven dat het niet goed ging. Op een avond stuurde hij zijn moeder een lang spraakbericht waarin hij vertelde hoe hij zich voelde. De volgende dag belde hij de huisarts en zette hij de eerste stap richting therapie.

“Het moeilijkste was niet hulp zoeken, maar toegeven dat het niet goed ging.”
Terugkijkend beseft Niek dat die eerste stap het verschil maakte. Zodra hij zijn verhaal had gedeeld, merkte hij dat het steeds iets makkelijker werd om er ook met anderen over te praten.

Naast gesprekken met zijn ouders en vrienden probeerde Niek ook op andere manieren zijn gedachten te ordenen. Zo gebruikte hij soms een digitale gesprekstool om zijn gevoelens en gedachten onder woorden te brengen. Hij zag dit niet als vervanging voor echte hulp of gesprekken met mensen, maar meer als een manier om even zijn hoofd leeg te maken en dingen op een rijtje te zetten. Hij was zich er ook van bewust dat een chatbot geen mens is en dat informatie niet altijd betrouwbaar hoeft te zijn.

“Je kunt je verhaal kwijt zonder dat je bang bent voor een oordeel.”
Voor hem was dat een veilige eerste stap, al ziet hij het niet als vervanging van echte hulp. Juist de gesprekken met mensen die hij vertrouwt gaven hem het gevoel dat hij er niet alleen voor stond. Volgens Niek zit de grootste drempel voor veel jongeren in de acceptatie. Je wilt volwassen zijn, laten zien dat je alles zelf kunt en denkt dat je je problemen alleen moet oplossen. Zelf merkte hij ook hoe makkelijk het is om jezelf te vergelijken met leeftijdsgenoten die hun studie afronden, sparen of een huis kopen.

Daarnaast ervaart hij sociale media niet zozeer als een plek waar iedereen een perfect leven laat zien, maar vooral als een bron van eindeloze prikkels. “Je hoofd zit al vol met je eigen zorgen. Dan komen daar ook nog al die filmpjes, het nieuws en alle informatie bovenop.”

“Weten wat je moet doen, betekent nog niet dat het lukt.”
Dat geldt volgens hem niet alleen voor mentale gezondheid, maar ook voor geldzorgen. Mensen geven vaak praktische oplossingen, zoals een planning maken of spaarpotjes aanmaken. Maar weten hoe iets moet, betekent niet automatisch dat je het ook kunt.

“Soms heb je geen nieuwe tips nodig, maar iemand die eerst gewoon naar je luistert.”

Inmiddels voelt Niek zich gesteund door de mensen om hem heen en kijkt hij met vertrouwen naar de hulp die gaat komen. Hij probeert zichzelf eraan te herinneren dat herstel niet begint met alles oplossen, maar met eerlijk durven zijn over hoe het echt gaat.

Wat Niek wil meegeven aan andere jongeren:
“Durf het eerst aan jezelf toe te geven. Dat was voor mij de grootste stap. En vertel het daarna aan iemand die je vertrouwt. Je hoeft het echt niet alleen te doen.”