Huiselijk geweld

Ik ben de oudste uit een Brabants gezin met 3 kinderen, ik en 2 broers. In ons gezin was sprake van veel verbaal geweld en emotionele verwaarlozing. Mijn moeder had vermoedelijk een anti-sociale persoonlijkheidsstoornis. Mijn ouders zijn gescheiden toen ik ca. 11 jaar oud was. Mijn moeder, ik en mijn broertjes hebben jarenlang zware armoede gekend. Toen ik 14 jaar was ben ik uit huis geplaatst  door de Kinderbescherming, en heb vanaf dat moment tot aan mijn 18^e jaar in een gezinsvervangend tehuis gewoond. Daarna ben ik, net 18 jaar, zelfstandig gaan wonen.
Ik heb geen contact meer met mijn beide ouders en broers, of met overige familie (op één oom na).
Ik ben getrouwd toen ik 21 jaar was, ik ben moeder geworden van 2 dochters en ik ben gescheiden toen ik 35 jaar was. Ik heb daarna 2 destructieve partnerrelaties gehad, waarin sprake was van psychische en lichamelijke mishandeling, bedreiging en stalking.

Ik heb veel zgn. hechtingsproblemen/afhankelijkheidsproblemen gekend als gevolg van de traumatische ervaringen in mijn jeugd. Ik heb als kind een diepgewortelde verlatingsangst en een groot minderwaardigheidscomplex ontwikkeld. Daarnaast is er sprake van complexe PTSS/complex trauma en heb ik sinds mijn 17^e jaar meerdere keren last gehad van zware depressies en/of burn-out. Het is voor mij vanaf mijn kindertijd heel erg moeilijk geweest om in relaties mijn eigen grenzen te bewaken, ik verlegde deze steeds om maar niet in de steek te worden gelaten. Mijn grootste angst was niet de moeite waard te zijn voor wie dan ook. Ik ben opgegroeid met het gevoel dat ik voor mijn ouders al niet de moeite waard was. Ik kan me niet herinneren dat mijn vader of moeder ooit tegen me gezegd hebben dat ze van me hielden. Dat gevoel gaven ze mij ook niet. Mijn vader was een afstandelijke, autoritaire man die nooit genegenheid of interesse toonde, en die mij en mijn broertjes op jonge leeftijd in de steek liet. Mijn moeder liet me voortdurend weten hoe ongelukkig ze was. Tot mijn 30ste heb ik geworsteld met een enorm schuldgevoel over hoezeer ik tekort schoot en haar alleen maar teleurstelde als haar kind. Als internaatkind was ik “bad news”. Kinderen mochten niet met me afspreken. Ik was nou eenmaal geen goede vriendin, enkel en alleen omdat ik in een jeugdinstelling woonde. Dus ik probeerde voortdurend mezelf te verbeteren of me steeds meer aan te passen aan de behoefte van de ander, in de hoop dat ik dan misschien wel goed genoeg zou zijn om écht gezien en gewaardeerd te worden, of simpelweg om de ander niet kwijt te raken. Ik ging op mijn weg naar volwassenheid ook steeds minder “nodig” hebben in relatie tot anderen: ik voelde me zo minderwaardig dat ik vond dat ik vooral niet teveel mocht vragen of verwachten van anderen. Ik had het idee dat ik al blij mocht zijn als iemand me überhaupt maar zag staan. Zo bijzonder was ik nou eenmaal niet. En als ik teveel zou vragen, liep ik het risico dat ze me dan niet meer leuk vonden en in de steek zouden laten. Hierdoor heb ik vaak te maken gehad met vriendschappen en relaties waarin er geen gelijkwaardigheid was, maar waarin ik mezelf steeds wegcijferde om het de ander maar vooral naar de zin te willen maken.
Ik kon niet omgaan met afwijzing, en ik voelde me ook vaak afgewezen omdat ik het gedrag van anderen voortdurend op mezelf betrok. Hierdoor heb ik altijd weinig zelfvertrouwen gehad in wie ik ben en wat mijn waarde en kwaliteiten zijn.

School en werk waren voor mij vaak moeilijk, omdat ik me in een groep mensen nog onzekerder en minderwaardig voelde.  Omdat ik zo’n negatief zelfbeeld had, was ik altijd bang om blunders te maken, om stom over te komen op anderen, om tekort te schieten in wat er van me werd  verwacht, om uitgelachen of gekleineerd te worden. Ik twijfelde voortdurend aan mezelf. Iedereen om mij heen was altijd leuker, slimmer, interessanter, mooier, etc. En ik bleef op afstand, vriendschappen bleven oppervlakkig omdat ik niet teveel van mezelf en mijn geschiedenis bloot wilde geven. Daar deugde tenslotte maar weinig van, bovendien werd ik er altijd op veroordeeld en afgerekend.

Ik maakte geen school af, kon geen baantje lang volhouden, probeerde het iedereen naar de zin te maken, vroeg niets en rolde van de ene depressie of burn-out in de andere… Ik ben heel lang “slachtoffer” geweest; het overkwam me elke keer en ik voelde me machteloos. Ik begreep vaak niet het “waarom”. Waarom ik?

Ik bedacht vaak dat het blijkbaar nou eenmaal mijn lot was.

Maar zonder dat ik het toendertijd zelf kon inzien, versterkte en verergerde ik mijn eigen kwetsbaarheden en problemen vaak, door de keuzes die ik ook zélf maakte.  Het was voortdurend een vicieuze cirkel van herhalingen waar ik in zat.

Eigenlijk ben ik me pas écht goed bewust geworden van mijn kwetsbaarheden en de valkuilen die daarbij horen, door de 2 jaar durende, gewelddadige partnerrelatie die ik heb gehad, zo’n jaar ná mijn echtscheiding. Mijn toenmalige vriend had mij al snel volledig in zijn macht. Op geen enkele manier durfde ik voor mezelf op te komen. Als ik het wél deed dan volgde daar steevast fysiek en/of emotioneel geweld op. Door diepgewortelde verlatingsangst kon ik emotioneel niet loskomen van deze man. En uit angst voor geweld dúrfde ik de relatie ook niet te beëindigen. Uit schaamte trok ik me steeds meer terug van de buitenwereld en raakte daardoor steeds meer verstrikt in de relatie en geïsoleerd van mijn omgeving. Deze relatie is voor mij zeer ontwrichtend en traumatisch geweest. Doodsangst is uiteindelijk mijn redding geweest. Toen ik besefte dat hij in staat was om me te vermoorden, tóen vond ik uiteindelijk de moed om weg te gaan en aangifte te doen.
Maar de gevolgen van deze relatie hebben nog jarenlang grote impact gehad op mijn dagelijkse functioneren. Ik leefde teruggetrokken en geisoleerd. Kwam eigenlijk alleen de deur uit als het echt moest, bijv. voor boodschappen. Maar dat koste me veel moeite; ik voelde me totaal niet op mijn gemak tussen mensen. Ik was onzeker en bang. Ik had vaak last van angst- en paniekaanvallen, waardoor ik onmogelijk in staat was om te werken. Contact met vreemden, of in een omgeving zijn met veel (vreemde) mensen om me heen maakte mij ontzettend onrustig en beangstigde mij. Dus ook feestjes, evenementen, sporten, een dagje naar de stad of de bioscoop waren voor mij te moeilijk om aan te gaan. Ik was ook altijd bang om de dader tegen te komen, dus ik keek overal voortdurend over mijn schouder en was 24 uur per dag in een soort staat van paraatheid. Ook in mijn eigen huis. Alle deuren en ramen waren altijd op slot. De kinderen mochten niet in de tuin spelen. We waren gevangenen in ons eigen huis.

Zodra het buiten donker werd, werd ik onrustig. Dan voelde ik me bespied omdat deze man mij voortdurend in de gaten hield, of liet houden.
Ik kon ontzettend schrikken van onverwachte geluiden,  of geluiden die ik niet kon plaatsen.
Ik sliep slecht, at slecht, kleedde me vaak niet aan en had heel veel huilbuien.
De opvoeding van de kinderen viel me zwaar.
Ik had weinig contact met vrienden. Ik verwaarloosde mezelf, mijn huis, mijn sociale leven.

Pas in de jaren ná deze relatie, vanaf mijn 38^ste, ben ik langzaamaan pas écht inzicht gaan krijgen in wie ik ben en waarom bepaalde afhankelijkheidspatronen, én depressies, zich in mijn leven steeds herhaalden. Ik wilde dit nooit meer meemaken, en ging op zoek naar de antwoorden op vragen als:

Hoe komt het dat ik gevangen ben geraakt in zo’n ongezonde, ongelijkwaardige en gewelddadige relatie? Hoe komt het dat ik niet bij machte was om daarin voor mezelf op te komen en andere en betere keuzes te maken dan ik heb gedaan? En hoe kan ik er zelf voor zorgen dat ik niet opnieuw in zo’n relatie terecht kom?

De zoektocht naar deze antwoorden heeft een aantal jaren geduurd, en was heel zwaar en confronterend. Maar het heeft me heel veel kennis en inzicht gegeven in mijn persoonlijke levensgeschiedenis, inzicht in mijn ontwikkeling van jong meisje tot volwassen vrouw, en inzicht in mijn krachten en mijn valkuilen.

Ik ging begrijpen dat het gebrek aan veiligheid, liefde, geborgenheid en erkenning in mijn jonge jeugd ten grondslag hebben gelegen aan hoe ik mij heb ontwikkeld op de weg naar volwassenheid. Dat ik daardoor niet goed in staat was om op een positieve manier naar mezelf te kijken. Dat ik daarom altijd zo onzeker was. Me vaak minderwaardig voelde. En me ook minderwaardig opstelde in relatie tot anderen. Ik kreeg ook veel meer inzicht in de rol en verantwoordelijkheid die ik zelf had en kon nemen zodat ik meer in mijn eigen kracht kon komen. Ik ging begrijpen, én ervaren, dat het stellen van grenzen, opkomen voor mezelf, me juist veel meer rust en veiligheid bracht. En gezonde en gelijkwaardige relaties en vriendschappen.

Ik ontdekte ook dat ik heel erg hoge eisen stelde aan mezelf en toch altijd het gevoel bleef houden dat het nooit goed genoeg was. Dat IK nooit goed genoeg was. Ik was ontzettend onzeker over mijn eigen kunnen. Zag weinig waarde in mezelf als mens. Partner. Moeder. Collega. Vriendin. Ik ging voortdurend gebukt onder schuldgevoelens over mijn tekortkomingen in alle rollen die ik had.
Alle onverwerkte trauma’s kwamen in volle hevigheid boven. Maar zo kwam er geleidelijk aan, voor het eerst in mijn leven, ruimte voor verwerking. Verdriet. Troost. Vergeving. Acceptatie. Alles in mezelf voelen ipv alles in mezelf bevechten. Ik nam tijd, rust en ruimte voor mezelf. Ik ging mijn verhaal delen met lotgenoten. Ik sprak met mijn voormalig voogd over mijn jeugd. Ons gezin.
En ik huilde. Ik liet mijn gevoelens en tranen de vrije loop. Ik nam het kind in mezelf op schoot, hield haar stevig vast, liet haar huilen en troostte haar.
Ik zocht informatie en verdieping in boeken. Ervaringsverhalen. Zelfhulpboeken. Internet. Ik vond herkenning. Erkenning. Troost. En inspiratie.
Ik ging weer voorzichtig dingen ondernemen. Naar buiten. Een vrijwilligersbaantje. Ik ging alleen op vakantie.
Ik ging leren om anders naar mezelf te gaan kijken.
Ik leerde de mooie en sterke kanten van mezelf te ontdekken en zien. Benoemen. Waardoor ik meer zelfvertrouwen kreeg.
Ik leerde mijn positieve karaktereigenschappen te zien, en daar trots op te zijn.
Ik leerde om mezelf veel minder hard af te rekenen op mijn beperkingen en tekortkomingen.
Ik werd me bewust van mijn talenten.
Ik leerde trots op mezelf te zijn zoals ik ben, in plaats van mezelf voortdurend te bekritiseren en willen verbeteren. Ik leerde minder zorg te geven aan anderen, en meer zorg voor mezelf te vragen en te ontvangen.

En ik besefte dat ik precies voor de verkeerde dingen bang ben geweest.
Omdat ik zo bang was om anderen te verliezen, verloor ik elke keer mezelf.

Nu ben ik veel daadkrachtiger, zelfbewuster en autonomer. Ik neem makkelijker beslissingen zonder dat ik het nodig heb om te worden bevestigd door anderen dat het een goede beslissing is, ik durf een eigen mening te hebben, ik durf veel beter voor mezelf op te komen en ik kan mensen beter op afstand houden of loslaten als ze over mijn grenzen heen gaan. Ik vertrouw meer op mezelf omdat ik nu veel beter weet wie ik ben, wat ik nodig heb en wat ik kan. De angst voor afwijzing is veel minder groot dan vroeger. Als mensen vervelend tegen me doen of me niet begrijpen, betrek ik dit veel minder snel op mezelf en heb ik daar ook veel minder last van. Ik twijfel minder aan mezelf. Ik heb eindelijk geleerd om mezelf lief te hebben.

Mijn kwetsbaarheden zijn er nog steeds.
Ze zijn een deel van mij wat ik altijd bij me zal dragen.
Maar het zijn geen bedreigingen meer waar ik steeds tevergeefs tegen heb gevochten.
Ze zijn veel meer een deel van mezelf geworden waar ik me bewust van ben, wat ik heb leren begrijpen en accepteren, en waar ik mee heb leren omgaan.

Herstel is voor mij een uniek en persoonlijk proces wat steeds in beweging is, een onderdeel van persoonlijke groei wat een mensenleven duurt, en wat met kansen en uitdagingen, en met vallen en opstaan verloopt.
Herstel is inzicht krijgen in wie je bent, inzicht krijgen in je mogelijkheden en beperkingen en inzicht in de keuzes die je in het leven maakt.
Herstel is inzicht krijgen in, en verwerken van, ingrijpende/traumatische gebeurtenissen in je leven, en daaropvolgend een manier vinden om met hernieuwde kracht en een toekomstgerichte houding je leven (opnieuw) vorm en inhoud te geven.

Herstel is persoonlijke groei en eigen verantwoordelijkheid, eigenaarschap en regie nemen over jouw eigen welzijn en leven.

Mijn persoonlijke herstelverhaal is voor mij een tastbaar symbool voor de groei die ik als mens heb doorgemaakt.

Het is een geschreven getuigenis van het gevecht met mezelf, en de overwinningen en inzichten die dat gevecht me uiteindelijk heeft gebracht.
Het is mijn verhaal, wat mij nog elke dag inspireert en motiveert.

Het is wie ik ben.

Lotgenotencontact heeft in mijn herstel een cruciale rol gespeeld.
Het heeft mij troost, hoop, (h)erkenning, moed, inspiratie en vertrouwen geschonken in moeilijke tijden.
Ik heb daardoor ervaren dat delen een onmisbaar aspect van helen is…. Dat kwetsbaarheden ook een kracht kunnen zijn. En dat ik bovendien anderen kan ondersteunen en inspireren door het delen van mijn eigen ervaringen en mijn persoonlijke weg naar herstel.

En dat wens ik jou ook toe!
Geloof in jezelf, heb jezelf lief, en durf erop te vertrouwen dat er altijd een “way out” is!
En dat je niet alleen bent. En het niet alleen hoeft te doen!
Zorg goed voor jezelf!

Liefs,
Nancy

TW: Dit verhaal gaat over huiselijk geweld, onveiligheid en jeugdhulp. Dat kan heftig zijn. Hulp nodig? Praat met iemand die je vertrouwt of kijk op de website van Veilig Thuis.

Daan is 24 jaar en deelt haar verhaal omdat zij weet hoe ontwrichtend het is als je als kind wél vertelt wat er thuis gebeurt, maar niet wordt geloofd. Jarenlang leefde ze in een onveilige situatie, terwijl hulpverlening en school niet goed zagen wat er speelde. Juist daarom vindt zij het belangrijk dat er beter wordt geluisterd naar kinderen en jongeren.

Toen Daan zes jaar was, gingen haar ouders uit elkaar. Wat volgde was een lange en ingewikkelde vechtscheiding. In die periode was haar moeder depressief en kon ze niet goed voor zichzelf en haar broertjes zorgen. Ook was er sprake van mishandeling. Daan vertelde erover, net als zijn broertjes, maar hulp kwam niet meteen op gang. “We hebben altijd wel ons verhaal gedaan,” zegt Daan. “Maar het werd niet echt serieus genomen.”

Jarenlang voelde Daan zich daardoor onveilig en onbegrepen. Niet alleen thuis, maar ook daarbuiten. “Ik voelde me heel erg onbegrepen en niet gehoord door de organisaties waarmee we spraken,” vertelt Daan. “Dat was ontzettend frustrerend.”

“Mijn moeder kon heel goed praten”
Volgens Daan duurde het lang voordat professionals zagen wat er daadwerkelijk aan de hand was. Zij denkt dat dat ook te maken had met hoe overtuigend volwassenen kunnen overkomen. “Mijn moeder kon heel goed praten,” zegt Daan. “Daardoor geloofden mensen niet wat er bij ons thuis gebeurde.”

Op school liep zij tegen iets soortgelijks aan. Daar miste ze volwassenen die zonder oordeel konden luisteren. “Ik had het heel fijn gevonden als er op school mensen waren geweest die het gewoon serieus namen,” zegt ze. “Of die geen kant kozen.”

De behoefte was voor haar in die tijd eigenlijk heel duidelijk: niet nóg meer onderzoek of nóg meer gesprekken, maar gewoon iemand die echt luisterde. “Ik wilde vooral dat wij serieus werden genomen door mensen,” zegt Daan.

“Na vijf jaar werden we eindelijk gehoord”
Pas na jaren kwam er een hulpverlener die volgens Daan echt keek, luisterde en doorvroeg. Iemand die niet alleen met het gezin sprak, maar ook thuis observeerde en haar eigen conclusies durfde te trekken. “Zij was uiteindelijk de eerste die het echt heel serieus nam en daar ook iets mee deed,” vertelt Daan.

Die hulpverlener speelde later een belangrijke rol in de rechtszaak en de beoordeling van de thuissituatie. Uiteindelijk konden Daan en haar broertjes grotendeels bij hun vader gaan wonen. “Het was een enorme opluchting dat we na vijf jaar wel werden gehoord en geloofd,” zegt ze.

Dat veranderde veel, maar betekende niet dat alles meteen goed was. Ook daarna bleef het onrustig. Er gebeurden nog veel dingen binnen het gezin en de situatie bleef ingewikkeld. Toch bleef dat ene verschil voor haar belangrijk: eindelijk was er iemand geweest die niet wegkeek.

“Ik ben er altijd over blijven praten”
Waar sommige jongeren juist stilvallen, merkte Daan dat zij bleef vertellen wat er aan de hand was. Niet omdat dat makkelijk was, maar omdat zij voelde dat er iets moest veranderen. “Ik heb het nooit heel moeilijk gevonden om het erover te hebben,” zegt ze. “Ik wilde gewoon heel graag dat het zou veranderen.”

Dat betekende niet dat ze het alleen deed. Zijn oma was in die periode een belangrijke steun. Met haar kon zij altijd bellen en zijn verhaal kwijt. “Zij wist precies wat er aan de hand was,” vertelt Daan. “Dat was echt een steunpilaar.”

Ook in andere mensen in zijn omgeving vond zij soms een uitlaatklep. Bijvoorbeeld bij vrienden thuis, of bij ouders van vrienden die wisten dat er iets speelde. Niet altijd om oplossingen te vinden, maar wel om even op adem te komen. Om niet alles alleen te hoeven dragen.

“Je hoeft het niet alleen te dragen”
Wat Daan anderen vooral wil meegeven, is hoe belangrijk het is om mensen om je heen te zoeken bij wie je terechtkunt. Dat hoeft niet meteen een hulpverlener te zijn. Soms is het al genoeg als er één iemand is die luistert, zonder te bagatelliseren of partij te kiezen.

“Zoek mensen om je heen waar je je verhaal kwijt kan,” zegt ze. “Waar je je geliefd voelt en waar je even terecht kan. Het is gewoon fijn om je verhaal kwijt te kunnen, zodat je het niet alleen hoeft te dragen.”

Zij merkt ook nu nog hoe waardevol contact is met mensen die zelf iets ingrijpends hebben meegemaakt. Herkenning helpt. Niet omdat iemand precies hetzelfde moet hebben beleefd, maar omdat je elkaar vaak sneller begrijpt. “Ik merk dat je elkaar wat beter begrijpt,” zegt Daan. “En dat je het ook beter kunt hebben over de heftige dingen die zijn gebeurd.”

Als kind maakte zij al eens deel uit van een groep met andere kinderen van gescheiden ouders. Dat vond zij waardevol. Het liet hem zien dat herkenning en lotgenotencontact echt verschil kunnen maken. “Het was heel fijn om herkenning te vinden in andermans verhalen,” zegt Daan.

“Er moet iemand zijn die echt luistert”

Inmiddels deelt Daan zijn verhaal vaker, ook met groepen en professionals in opleiding. Wat haar dan opvalt, is dat veel mensen verbaasd zijn dat een kind zo lang niet geloofd werd. Toch is dat precies de reden waarom zij blijft vertellen. Omdat zij weet dat dit soort situaties complex zijn, en omdat zij vindt dat volwassenen beter moeten leren kijken en luisteren.

Naast steun van anderen vond Daan ook houvast in sport. Dat was voor hem een manier om even uit alle spanning en het gedoe te stappen. “Sporten was voor mij echt een uitlaatklep,” vertelt ze. “Gewoon even ergens heen kunnen waar je iets anders doet dan bezig zijn met problemen.”

Terugkijkend weet Daan hoe belangrijk het is dat kinderen niet alleen worden gehoord, maar ook serieus genomen. Niet pas na jaren, niet pas als alles escaleert, maar op het moment dat ze vertellen dat er iets niet klopt. “Er moet iemand zijn die echt luistert,” is de kern van haar verhaal.

TW: Dit verhaal gaat over huiselijk geweld, onveiligheid en bedreiging. Lees alleen verder als dat goed voelt. Kijk op Veilig Thuis wat je kan doen bij een onveilige thuissituatie.

Lisa is 19 jaar en vertelt over haar jaren binnen de jeugdzorg, de zoektocht naar passende hulp en hoe moeilijk het kan zijn om je gehoord te voelen wanneer je hulp nodig hebt.

“Steeds opnieuw je verhaal doen is zwaar”
Lisa zit al meer dan tien jaar in de jeugdzorg en heeft al op veel verschillende plekken gewoond.  “Dat wisselen en steeds opnieuw je verhaal doen is zwaar.” Inmiddels staat Lisa onder bewind en heeft ze een mentor. Omdat de hulp niet voldoende aansloot, besloot ze over te stappen naar een andere bewindvoerder en mentor. Uiteindelijk kwam ze terecht bij het Leger des Heils. “Hier werken echt fijne begeleiders die bereid zijn om je te helpen. Dat gaf voor het eerst in lange tijd weer een beetje vertrouwen.”

“Ik voelde me niet gehoord”
Lisa vertelt dat ze vaak machteloosheid en frustratie voelde wanneer hulp niet aansloot. “Moeilijke momenten waren er veel: machteloosheid als hulp niet aansloot, en frustratie omdat ik me niet gehoord voelde.” Vooral op haar negentiende voelde dat zwaar. “Zeker als je 19 bent en eigenlijk zelfstandig wilt zijn, voelt het extra zwaar als dingen niet lukken.”

“Het zwaarst was het gevoel dat ik er alleen voor stond, terwijl ik officieel wel ‘hulp’ had.” Ze vertelt dat het veel met haar deed dat ze moest vechten voor dingen die eigenlijk vanzelfsprekend zouden moeten zijn. “Dat je moet vechten voor basisdingen terwijl je al in een kwetsbare situatie zit, maakte me verdrietig en boos tegelijk. Op je 19e wil je vooruit, maar je zit vast.”

“Het voelde soms als zoeken in het donker”
Lisa wist niet altijd waar ze terechtkon voor de juiste hulp of informatie. “In de jeugdzorg krijg je wel namen en instanties, maar wat die precies doen en of ze bij jou passen is vaak onduidelijk.” Vooral de overgang naar volwassen hulpverlening maakte het ingewikkeld. “Zeker in de overgang naar 18+ wordt het extra verwarrend. Het voelde soms als zoeken in het donker.” Daarom zocht Lisa regelmatig online naar informatie. “Ik hoopte te vinden wat mijn rechten waren bij bewindvoering als je 18+ bent, en ervaringen van anderen.” Ze zocht ook herkenning. “Je zoekt bevestiging dat je niet de enige bent.”

“Echte hulp kwam pas toen iemand verder keek dan het dossier”
Lisa denkt dat sommige hulpverleners haar wel wilden helpen, maar dat regels en tijdgebrek soms in de weg stonden. “Achteraf denk ik dat sommige begeleiders wel wilden, maar vastzaten in regels of tijdgebrek.” De grootste verandering kwam toen iemand haar niet alleen als dossier zag. “Echte hulp kwam pas toen ik iemand trof die verder keek dan het dossier.”

“Als je één keer hulp vraagt en het loopt mis, doe je het de volgende keer niet meer”
Volgens Lisa houden schaamte en eerdere ervaringen veel jongeren tegen om hulp te vragen. “Schaamte, en de angst dat je niet geloofd wordt.” Ook het gevoel dat je een last bent speelt mee. “En het idee dat je ‘lastig’ bent. Vooral rond je 18e/19e, als je ‘volwassen’ zou moeten zijn.” Volgens Lisa kan anonimiteit helpen om die drempel lager te maken. “Als je anoniem je verhaal kwijt kunt, is de drempel lager. Je hoeft niet bang te zijn voor oordelen of gevolgen.”

“Luisteren zonder meteen met oplossingen te komen”
Lisa heeft gemerkt dat vooral echte aandacht en begrip verschil maken. “Wat hielp: Begeleiders die echt luisteren zonder meteen met oplossingen te komen.” Ze vond het belangrijk dat iemand eerst erkent wat ze doormaakt. “Die zeggen: ‘dit is kut voor je’ in plaats van ‘je moet positief blijven’.” Wat volgens haar niet hielp, was wanneer alle verantwoordelijkheid bij haar werd gelegd. “Horen ‘je moet zelf de regie pakken’ terwijl je net verdronk in alles.”

“Ik heb geleerd dat hulp vragen niet zwak is, maar juist nodig.”
Ondanks alles heeft Lisa ook veel over zichzelf geleerd. “Dat ik sterker ben dan ik dacht. 10+ jaar in de jeugdzorg overleven vraagt veel.” Ze heeft geleerd dat hulp vragen juist kracht laat zien. “Ik heb geleerd dat hulp vragen niet zwak is, maar juist nodig.” Ook weet ze nu dat ze keuzes mag maken als hulp niet werkt. “Ik mag wisselen van bewindvoerder als het niet werkt, ook als ik 19 ben.”

“Onder bewind staan op je 19e betekent niet dat je dom bent”
Lisa wil dat mensen anders kijken naar jongeren die hulp nodig hebben. “Dat ‘in de jeugdzorg zitten’ niet betekent dat je hulp krijgt die werkt. En dat onder bewind staan op je 19e niet betekent dat je dom bent.” Volgens haar betekent het niet dat iemand gefaald heeft, maar dat systemen ingewikkeld kunnen zijn. “Het betekent dat het systeem ingewikkeld is en je soms iemand nodig hebt die naast je staat.”

“We gaan dit samen uitzoeken”
Een belangrijk moment van hoop kwam toen Lisa bij het Leger des Heils terechtkwam. “Iemand die zei: ‘we gaan dit samen uitzoeken’ en het ook echt deed. Dat kleine moment gaf weer kracht.” Ze merkte hoe belangrijk het is om iemand naast je te hebben die blijft.

Lisa wil andere jongeren meegeven dat ze niet moeten stoppen met zoeken naar passende hulp. “Als je hulp niet goed voelt, mag je om andere hulp vragen. Je bent niet ondankbaar of moeilijk.” Haar belangrijkste boodschap: “Blijf zoeken tot je mensen vindt die passende hulp kunnen bieden. Ze bestaan echt. En hulp vragen mag. Altijd. Ook als je 19 bent.”

TW: Dit verhaal gaat over huiselijk geweld, onveiligheid en bedreiging. Lees alleen verder als dat goed voelt. Kijk op Veilig Thuis wat je kan doen bij een onveilige thuissituatie.

Lola is 27 jaar en kijkt terug op een periode waarin ze zich lange tijd onveilig voelde binnen haar thuissituatie. Door huiselijk geweld en alcoholgebruik binnen haar gezin leefde ze regelmatig in angst. Vooral de nachten waren zwaar.

“Mijn moeder maakte me vaak wakker omdat er geschreeuw was. Ik hoorde alles en voelde me daardoor heel onveilig. Ik wist niet wat er ging gebeuren en moest vaak nadenken over hoe ik mezelf veilig kon houden.”

Op een gegeven moment wist Lola dat ze niet langer in die situatie kon blijven. Ze besloot weg te lopen, zonder precies te weten waar ze terecht zou komen. “Ik had eigenlijk geen idee wie ik moest bellen of waar ik recht op had. Mijn telefoon was bijna leeg en ik wist gewoon: ik moet nu zorgen dat ik veilig ben.”
Via hulpinstanties kwam Lola uiteindelijk terecht bij een opvangplek. Dat was spannend, omdat alles nieuw was en ze niet wist wat haar te wachten stond. Langzaam kreeg ze daar weer structuur en begon ze mensen te vertrouwen.

“In het begin vertrouwde ik eigenlijk niemand meer. Er was zoveel gebeurd dat ik geen keuzes meer voor mezelf kon maken. Het hielp heel erg dat er mensen waren die mij stap voor stap begeleidden.” Een gezin waar Lola via haar werk terechtkwam, bood haar tijdelijk een veilige plek. Daar vond ze rust en kreeg ze weer een dagelijks ritme terug. “Dat gaf mij heel veel. Gewoon weer een normale dag hebben, weten waar je aan toe bent en mensen om je heen hebben die voor je zorgen.”

“Ik had iemand nodig die zei: je mag hier weg.”
Terugkijkend denkt Lola dat signalen eerder gezien hadden kunnen worden. Ze had al hulp rondom zich, maar uiteindelijk moest ze zelf de stap zetten om weg te gaan.

“School deed eigenlijk niet wat ik nodig had. Ik moest uiteindelijk zelf de keuze maken om weg te lopen voordat ik de hulp kreeg die ik eigenlijk al langer nodig had.” Wat haar hielp, was dat er uiteindelijk mensen waren die haar serieus namen en naast haar gingen staan. Vooral haar vriend en een goede vriendin gaven haar kracht om door te zetten.

“Mijn vriend stond achter mij en schrok natuurlijk van de situatie. Maar hij geloofde wel in mij. Ook een vriendin zei tegen mij: je moet dit nu doorzetten. Je gaat straks vrijheid voelen.”

Die woorden hield Lola vast op moeilijke momenten. “Toen ik het zwaar kreeg, dacht ik: ik ben straks vrij. Ik word niet meer geleefd door iemand anders. Ik mag mijn eigen keuzes maken.”

“Praten helpt, ook al voelt dat soms onmogelijk.”
Door haar ervaringen heeft Lola geleerd hoe belangrijk het is om niet alles alleen te dragen. “Praat met iemand die je vertrouwt. Blijf niet verborgen achter je problemen, want door te praten kom je verder.”

Ook heeft ze geleerd om minder snel over anderen te oordelen. “Je weet nooit wat iemand heeft meegemaakt of waarom iemand bepaalde keuzes maakt. Iedereen heeft een verhaal dat je niet altijd ziet.”

Nu kijkt Lola anders naar haar leven. Ze woont zelfstandig, heeft haar eigen plek en kan haar eigen keuzes maken. “Ik ben veel rustiger en vrolijker geworden. Ik ben meer de persoon geworden die ik altijd wilde zijn. Ik kan nu zelf bepalen wat ik doe en wanneer ik iets doe.” Toch blijft haar verleden soms terugkomen. Wanneer haar stiefvader opnieuw contact zoekt of haar bedreigt, merkt Lola dat oude gevoelens weer kunnen opspelen. Op die momenten zoekt ze juist wél hulp.

“Toen ik laatst weer bedreigd werd, heb ik meteen mijn vriend en mijn begeleiding gebeld. Ik wilde niet alleen zijn. Ik weet nu dat ik mensen om mij heen heb die mij helpen.”

Wat Lola wil meegeven aan andere jongeren: “Geef niet op. Zoek steun bij mensen die je vertrouwt en blijf doorgaan. Je bent sterker dan je denkt.” Haar belangrijkste inzicht: “Je bent niet zwak omdat je hulp nodig hebt. Je bent juist sterk als je voor jezelf kiest.”

TW: Dit verhaal gaat over huiselijk geweld, onveiligheid en bedreiging. Lees alleen verder als dat goed voelt. Kijk op Veilig Thuis wat je kan doen bij een onveilige thuissituatie.

Nikki groeide op in een gezin waarin alcoholverslaving een grote rol speelde. Haar biologische moeder dronk jarenlang te veel, al merkte Nikki dat pas echt toen ze ouder werd. Rond haar achttiende escaleerde de situatie. Haar moeder raakte vermist, werd opgenomen na een crisis en Nikki voelde zich ineens verantwoordelijk voor alles. 

“Ik was heel eenzaam in die tijd. Mijn stiefvader zat in de ontkenning en mijn moeder had zelf zoveel problemen dat ik eigenlijk voor haar moest zorgen.”  Alsof dat nog niet genoeg was, zat Nikki tegelijkertijd in een manipulatieve relatie. Ook haar andere moeder, met wie ze altijd een goede band hield, werd ernstig ziek. Alles gebeurde in dezelfde periode. 

“Ik stond altijd in de overlevingsstand.” 
Jarenlang ging Nikki door zonder stil te staan bij wat al die gebeurtenissen met haar deden. Pas toen er thuis meer rust kwam, merkte ze hoeveel spanning ze had opgebouwd. 

“Toen de rust eindelijk terugkwam, stortte ik eigenlijk zelf in. Ik kreeg paniekaanvallen, voelde me somber en had nergens meer energie voor.”  Simpele dingen zoals douchen, tandenpoetsen of uit bed komen werden steeds moeilijker. Ze stopte tijdelijk met werken en zocht hulp. 

“Hulp vragen heeft mij echt verder geholpen.” 
Nikki kwam uiteindelijk terecht bij verschillende hulpverleners. Niet iedere behandeling sloot meteen aan, maar ze bleef zoeken totdat ze de juiste ondersteuning vond. 

“Ik heb geluk dat ik mensen om me heen heb die mij serieus nemen. Zodra ik aangeef dat het niet goed gaat, wordt er meteen meegedacht.” Binnenkort start ze in een praatgroep voor jongvolwassenen. “Ik denk dat het fijn is om met leeftijdsgenoten te praten die ook mentale klachten hebben. Niet omdat je precies hetzelfde meemaakt, maar omdat je elkaar begrijpt.” 

“Je hoeft het niet alleen te dragen.” 
Door alles wat ze heeft meegemaakt, heeft Nikki geleerd hoe belangrijk het is om op tijd aan de bel te trekken. “Neem de eerste signalen serieus. Denk niet dat het vanzelf wel overgaat.” Ze benadrukt dat hulp vragen geen teken van zwakte is. “Je bent niet zwak als het even niet lukt. We maken allemaal dingen mee. De één redt het alleen, de ander heeft hulp nodig. En dat is helemaal oké.” 

“Zorg ook voor jezelf.” 
Aan jongeren die nu voor een ander zorgen of zelf worstelen met mentale klachten wil Nikki vooral één boodschap meegeven: “Vergeet jezelf niet. Hoe graag je ook voor iemand anders wilt zorgen, jij bent óók belangrijk. Je hoeft het niet alleen te doen.”