Transgender

TW: Let op: Dit verhaal gaat over zelfbeschadiging en suïcidale gedachten. Dat kan heftig zijn. Hulp nodig? Kijk op 113.nl.

Lucky is 21 jaar en kijkt terug op een periode die diepe sporen heeft achtergelaten. Zijn mentale gezondheid stond jarenlang onder druk, vooral in relatie tot zijn transgenderervaring. Het proces van zelfontdekking, het omgaan met maatschappelijke verwachtingen en het wachten op medische stappen zorgden voor veel onzekerheid. “Er waren momenten waarop ik mezelf volledig kwijtraakte,” vertelt Lucky. “Ik voelde me depressief, had een afkeer van mezelf en wist soms niet hoe ik verder moest.”

“Er waren momenten waarop ik mezelf volledig kwijtraakte.”

In die periode ging het mentaal zo slecht dat Lucky suïcidaal was en zichzelf beschadigde. Het laat zien hoe diep hij toen in de knoop zat met zichzelf. “Ik zat zo vast in mijn hoofd en lichaam,” zegt Lucky. “Het voelde alsof ik gevangen zat in iets wat niet klopte, zonder te weten wanneer daar verandering in zou komen.”

Het dagelijks leven voelde zwaar. Op school lukte leren en presteren nauwelijks, omdat Lucky constant bezig was met zijn innerlijke strijd. Sociale situaties, zoals feesten of drukke bijeenkomsten, vermeed hij vaak. “Ik was bang voor wat mensen van me zouden denken en ik wilde mezelf daar niet laten zien,” legt hij uit. Zelfs zijn eigen verjaardag voelde moeilijk, doordat oude herinneringen en gevoelens naar boven kwamen.

Thuis was het niet altijd veilig of steunend. Een broer stond niet achter Lucky’s transgenderidentiteit, wat zorgde voor spanning en verdriet. Nadat Lucky uitkwam als transgender verslechterde de thuissituatie verder. “Ik had behoefte aan een plek waar ik mezelf kon terugtrekken en veilig kon zijn,” zegt hij. “Maar die plek had ik thuis niet.”

Toch waren er ook lichtpuntjes. Lucky’s vriendin speelde een enorme rol in deze periode. “Zij heeft me altijd gesteund, vooral als het ging om mijn zelfbeeld,” vertelt Lucky. Ook een goede vriend stond dicht bij hem. Hun steun gaf hem het gevoel dat hij er niet alleen voor stond. Daarnaast waren zijn opa en oma belangrijk: zij accepteerden Lucky zonder voorwaarden en zagen hem simpelweg als mens. “Zij hebben me nooit anders behandeld,” zegt hij. “Dat betekende heel veel voor mij.”

“Zij hebben me nooit anders behandeld,” zegt hij. “Dat betekende heel veel voor mij.”

Hulp was er op papier genoeg: via school, werk, een psycholoog en de schoolarts. Toch voelde het alsof niets echt hielp. De kern van Lucky’s worsteling lag bij het wachten op zijn medische transitie. Dat wachten bracht onzekerheid, frustratie en het gevoel vast te staan. “Ik wist dat er stappen moesten komen, maar ik kon alleen maar wachten,” vertelt hij. “Dat maakte alles zwaarder.” Achteraf denkt Lucky dat het had geholpen als de genderkliniek sneller had gehandeld en het traject eerder op gang was gekomen.

In moeilijke momenten zocht Lucky online naar informatie en herkenning. Vooral wanneer het echt niet meer ging, bood het zoeken naar ervaringen van anderen of praktische handvatten enige houvast. Ook het contact met een andere transgender jongen was belangrijk. “Dat gesprek gaf me voor het eerst het gevoel dat iemand me écht begreep,” zegt Lucky. Hoewel anonimiteit voor hem niet per se noodzakelijk is, kan het volgens hem wel een laagdrempelige eerste stap zijn als praten spannend voelt.

Achteraf gezien waren er duidelijke signalen dat het niet goed ging. Waar Lucky als kind vrolijk en uitbundig was, veranderde dat in zijn tienerjaren volledig. Hij werd stil en teruggetrokken, at slecht, raakte verslaafd, sloeg school en werk over en was vaak geïrriteerd of boos. “Als ik nu terugkijk, waren dat allemaal tekenen dat ik hulp nodig had,” zegt hij.

Ondanks alles heeft deze periode Lucky ook veel geleerd. Hij leerde zijn emoties beter herkennen, ontdekte zijn kwaliteiten als persoon en zag hoe veerkrachtig hij eigenlijk is. “Ik had nooit gedacht dat ik dit zou overleven,” zegt Lucky. “Maar ik ben sterker dan ik toen dacht.”

Wat Lucky anderen graag wil meegeven, is dat steun en liefde vaak dichterbij zijn dan je denkt. “Je hoeft het echt niet alleen te doen,” zegt hij. “Ook al voelt het soms zo.” Kleine momenten, een gesprek, een berichtje of een update over een volgende stap, kunnen al hoop geven.

Aan jongeren die nu in een vergelijkbare situatie zitten, wil Lucky zeggen: “Je staat er niet alleen voor. Het is oké om hulp te vragen en je gevoelens te laten zien. Zoek mensen die je vertrouwt.”

“Je staat er niet alleen voor. Het is oké om hulp te vragen en je gevoelens te laten zien.”

Tot slot benadrukt Lucky iets wat vaak wordt onderschat: hoe zwaar mentale klachten of geldzorgen voor jongeren kunnen zijn. “Wat voor anderen klein lijkt, kan voor iemand die erin zit enorm zijn,” zegt hij. “En mentale pijn is niet altijd zichtbaar. Je kunt er van buiten prima uitzien, terwijl je vanbinnen aan het vechten bent.”

Lucky koos bewust deze anonieme naam. Het beschrijft hoe hij zich nu voelt: dat hij zijn verhaal zonder zorgen kan delen en zichzelf eindelijk gezien voelt.

In Nederland groeit de zichtbaarheid van transgender personen, maar ondanks die vooruitgang is passende ondersteuning niet overal vanzelfsprekend. Vooral buiten de grote steden zijn ontmoetingsplekken schaars en kan het vinden van herkenning, steun en betrouwbare informatie een uitdaging zijn. Veel mensen die vragen hebben over hun genderidentiteit moeten lange afstanden afleggen voor een gesprek of zijn aangewezen op online groepen die niet voor iedereen vertrouwd of toegankelijk aanvoelen. Hierover zijn we in gesprek gegaan met Stephanie (59). 

“Toen ik 3 jaar geleden op de wachtlijst kwam voor genderzorg, had ik nooit verwacht dat die wachttijd zou uitgroeien tot bijna 3 tot 4 jaar. In het begin was ik vol energie, vol vragen en met de hoop dat ik snel begeleiding zou krijgen. Ik ontdekte dat er in mijn regio (gemeente Roermond) vrijwel niets georganiseerd werd voor transgender personen. Als je andere trans mensen wilde ontmoeten, moest je naar Amsterdam, Groningen of zelfs Leeuwarden. Voor Limburg was er simpelweg geen plek om je verhaal te delen, vragen te stellen of lotgenoten te ontmoeten. Die leegte bracht mij ertoe om zelf iets te starten.”

Van idee naar eerste stappen
“Ik had al langer de wens om de opleiding tot ervaringsdeskundige te starten, maar deze bleek te kostbaar. Toen ik via-via in contact kwam met een training van zelfregietool voor het opzetten van een eigen zelfregiegroep, viel alles eigenlijk precies op het juiste moment samen. De training gaf me zowel handvatten als het vertrouwen om een eigen groep te beginnen. Zo ontstond het idee voor een transgender steungroep: Ontmoeten onder de regenboog.” 

Bij deze groep kunnen mensen terecht voor vragen, het delen van ervaringen en steun. Met behulp van flyers en mond-tot-mondreclame meldden de eerste mensen zich aan.

Het persoonlijke verhaal erachter
“De diepere motivatie voor deze groep ligt in mijn eigen zoektocht. Als je op latere leeftijd ontdekt dat je transgender bent, komen er talloze vragen op je af. Twijfel speelt een enorme rol: Ben ik dit echt? Past het wel bij mij? Wat als ik me vergis? Juist omdat je al een groot deel van je leven in een andere rol hebt geleefd, kun je het verleden niet zomaar wegschuiven.

Online vond ik wel groepen, maar die bleken voor mij niet passend. Ik heb moeite met praten via een scherm: je ziet geen lichaamstaal, geen blik, geen trillende handen. Het voelt alsof je tegen een foto praat. Ik wilde echte mensen ontmoeten, echte gesprekken voeren, en echte verbinding voelen. In nationale transgendergroepen zag ik wel herkenning: mensen met dezelfde twijfels, dezelfde vragen. Sommigen zijn al dertig jaar in transitie en twijfelen nog steeds. Dat liet me zien dat twijfel onderdeel is van het proces. Het is iets dat je niet moet wegduwen, maar mag delen.

Juist daarom wilde ik in Limburg een plek creëren. Niet iedereen kan of wil reizen. Niet iedereen voelt zich veilig online. En niet iedereen durft in het dagelijks leven open te zijn over genderidentiteit. Een regionale groep biedt herkenning, steun en vooral een veilige omgeving waarin je gewoon jezelf mag zijn. Mét vragen, mét onzekerheden.”

Het is toch best lastig
“Het opzetten van zo’n groep blijkt complexer dan gedacht. Er zijn nu een aantal bijeenkomsten geweest, maar helaas neemt ook het aantal deelnemers af. 
Maar het blijft belangrijk en nodig. Samen met een leefcoach van Vijf heb ik gekeken naar mogelijkheden om nieuw leven in de groep te blazen. We willen duidelijker communiceren wat de bedoeling is: een veilige plek voor mensen die vragen hebben over hun genderidentiteit, die ervaringen willen delen en die houvast zoeken in een complexe periode. Geen vrijblijvende ontmoetingsclub, maar een plek waar je terechtkunt met echte thema’s.