Hulp van lotgenoten bij Corona
skip to Main Content

Over zelfregietool 2.0

Wat kan je zelf doen?

Begrippen

Wat is zelfhulp?
Zelfhulp is het vrijwillig en gelijkwaardig delen van ervaringen tussen twee of meer personen met als doel om van elkaar te leren positief om te gaan met een gedeelde problematiek. Vind vaak plaats in een zelfhulpgroep, zonder professionele begeleiding maar door ervaringsdeskundige begeleiders..

Wat is zelfregie?
Zelfregie is het vermogen van een persoon om zelf te bepalen op welke wijze hij het eigen leven inricht en omgaat met de eigen gezondheid. Zelf welbewuste keuzes kan maken over hoe zorg en begeleiding wordt ingevuld.

Wat is zelfzorg?
Zelfzorg geeft de mate aan, waarin een persoon voor zichzelf kan zorgen. In hoeverre iemand fysiek in staat is om voor zich zelf te zorgen, met eventueel technische of digitale hulpmiddelen of met behulp van zelfhulp literatuur.

Via zelfhulp naar zelfregie
Door deel te nemen aan een zelfhulpgroep verdiept iemand zich in zijn of haar onderwerp, krijgt inzicht in het onderwerp en in eigen gedrag, en gaat acties ondernemen om beter grip te krijgen op het thema.

Termen en asociaties
Er zijn verschillende wetenschappelijke definities bekend van het begrip zelfhulp. De term ‘zelfhulp’ klinkt vreemd omdat het éigenlijk meer gaat om ‘elkaar samen te helpen’. Ook hebben veel mensen er minder goede associaties bij. Beelden die moeilijk weg te nemen zijn. Daarom hebben we in de afgelopen jaren de term zelfhulp publiekelijk vaak vermeden maar er is nog geen universeel beter passend woord gevonden. Omdat internationaal ‘zelfhulp’’ nog altijd de meest gebruikte term is blijven wij die ook gebruiken in onze uitingen.

Officiële definities

Hieronder een begrippenlijst van Movisie [bron: www.thesauruszorgenwelzijn.nl]

Cliëntgestuurde projecten
Projecten rondom GGZ en verslavingszorg die grotendeels door (ex-)cliënten / verslaafden worden beheerd en uitgevoerd.
Overlap met zelfhulp: Zelfhulp is een vorm van een cliëntgestuurd project. Zelfhulp richt zich vooral op het beheersen en overwinnen van aandoeningen en psychische of sociale problemen waardoor ze, persoonlijk of als verwanten, getroffen worden. Overige activiteiten dragen daar zeker aan bij, maar hebben dat niet altijd als eerste doel.

Cliëntenparticipatie
Inbreng van cliënten in onder meer de jeugdzorg, ggz, gehandicaptenzorg en in de uitvoering van de Wwb en Wmo.
Overlap met zelfhulp: Geen. Cliëntenparticipatie is bedoeld om de cliënten hun een stem te geven bij beleid van instellingen. Zelfhulp is bedoeld om mensen zelf in staat te stellen om hun eigen leven weer op te pakken.

Empowerment
Het verwerven van handelingsmogelijkheden, binnen het complexe samenspel van maatschappelijke en individuele factoren. Het beslaat alle levensgebieden zoals wonen, werken, sociale relaties, zingeving en zorg.
Overlap met zelfhulp: Dit is een heel breed begrip. Zelfhulp is empowerment die betrekking heeft op het beheersen en overwinnen van aandoeningen en psychische of sociale problemen waardoor de zelfhelpers, persoonlijk of als verwanten, getroffen worden.

Ervaringsdeskundigheid
Kennis die door ondervinding is verkregen en verrijkt met ervaringen van anderen en waarmee problemen van hulpvragers herkend kunnen worden en deze hulpvragers ondersteund kunnen worden.
Overlap met zelfhulp: Zelfhulp biedt zelfhelpers de mogelijkheid om eigen ervaringen te verrijken tot ervaringskennis en -deskundigheid door het contact met lotgenoten.

Herstel
Het proces waarbij mensen in een betere lichamelijke of psychische conditie raken bij een ziekte of na een operatie of ongeval door vermindering of het voorbijgaan van klachten en/of het persoonlijke proces van mensen met psychische kwetsbaarheid waarin zij de draad weer oppakken en hun leven nieuwe vorm en inhoud geven.
Overlap met zelfhulp: Deelnemen aan een zelfhulp-activiteit is een manier om aan herstel te werken. De deelnemer beoogt de situatie waarin hij of zij verkeert draaglijk te maken of te verbeteren.

Illness management and recovery (IMR)
IMR is een herstelgerichte methodiek die patiënten die al langer met psychische symptomen kampen leert om persoonlijke strategieën te ontwikkelen waarmee zij hun psychische klachten kunnen beheersen en hun dagelijks leven kunnen oppakken. De uitvoering ligt in handen van een professional en een ervaringsdeskundige.
Overlap met zelfhulp: Illness management is therapie die door professionals gegeven wordt. Bij zelfhulp is dat niet het geval. De overlap met zelfhulp is het doel van Illness management: bevorderen van herstel.

Informele zorg of onderlinge zorg
Zorg die onbetaald en niet beroepshalve wordt verricht: te onderscheiden in gebruikelijke zorg, mantelzorg, zelfhulp, vrijwillige zorg en buurthulp.
Overlap met zelfhulp: Zelfhulp is een specifieke vorm van informele of onderlinge zorg.

Lotgenotencontact
Contact tussen mensen met een bepaalde beperking, aandoening of problematiek, ter ondersteuning van elkaar; ook voor ouders, partners en naastbetrokkenen.
Overlap met zelfhulp: Zelfhulpgroepen zijn een vorm van lotgenotencontact. Deze groepen kunnen meer bieden dan ondersteuning. Ook informatie en bijvoorbeeld belangenbehartiging. Zelfhulp gaat niet altijd over contact onderling en bestrijkt daarmee een ruimer terrein dan lotgenotencontact.

Mantelzorg
Zorg die mensen vrijwillig en onbetaald verlenen aan mensen met fysieke, verstandelijke of psychische beperkingen in hun familie, huishouden of sociale netwerk; het gaat om zorg die meer is dan in een persoonlijke relatie gebruikelijk is; betaling van mantelzorg is mogelijk vanuit een persoonsgebonden budget.
Overlap met zelfhulp: Mantelzorg is zorg voor een ander, zelfhulp is zorg voor de eigen persoon. Mantelzorgers zorgen soms in een zelfhulpgroep voor zichzelf. Anders dan dat is er geen overlap tussen beide.

Peergroup
Een peergroup is een groep mensen uit de samenleving, die een vergelijkbare leeftijd, status, belang of belangstelling hebben. Een ‘peergroup’ wordt ook wel de ‘vriendengroep’ of ‘vriendenkring’ van genoemd. In een aantal ontwikkelingspsychologische theorieën wordt de peergroup een belangrijke functie toegekend in de ontwikkeling van jonge mensen (met name pubers en adolescenten.
Overlap met zelfhulp: Een zelfhulpgroep vormt zich rond een samen ervaren probleem. Een peergroup ontstaat vanuit een gerichte behoefte aan sociaal contact op basis van interesse of een andere persoonlijke, gelijksoortige noemer.

Therapie sessies
Alle vormen van niet-(para)medische therapie sessies.
Overlap met zelfhulp: Geen. Deze worden gegeven door een professional, vaak met een vooraf vastgesteld programma.

Vrijwilligerswerk
Vrijwilligerswerk is werk dat onbetaald en onverplicht verricht wordt ten behoeve van anderen of van (de kwaliteit van) de samenleving in het algemeen, in enig georganiseerd verband.
Overlap met zelfhulp: Zelfhulp is vrijwillig maar geen vrijwilligerswerk. Deelname is voornamelijk bedoeld voor de deelnemer zelf. Het kan vrijwilligerswerk zijn als de deelnemer gevraagd wordt om vanuit de eigen ervaringsdeskundigheid op te treden, niet om zelf deel te willen nemen.

Zelfhulp
Zelfhulp bestaat uit gezamenlijke, vrijwillige activiteiten van mensen die zelf of als verwanten te maken hebben (gehad) met aandoeningen, psychische of sociale problemen en is gericht op herstel en het beheersen en/of overwinnen van de problematiek.

Zelfhulpgroep
Groepen mensen met gelijksoortige aandoeningen en psychische of sociale problemen of hun verwanten komen vrijwillig samen om in interactie hun problematiek te beheersen en te overwinnen en daarmee zichzelf en elkaar te helpen door bewustwording, uitwisseling van gelijksoortige ervaringen en door het ondernemen van acties.
Overlap met zelfhulp: Dit is een vorm van zelfhulp, naast andere vormen.

Zelfmanagement
Het individuele vermogen om goed om te gaan met symptomen, behandeling, lichamelijke en sociale consequenties van een chronische aandoening, of met consequenties van het ouder worden, en de leefstijl hierop aan te passen, en om regie te nemen in het eigen zorgproces; ook het stimuleren van zelfmanagement bij deze patiënten of ouderen.
Overlap met zelfhulp: Zelfmanagement kan het resultaat zijn van zelfhulp: problematiek of aandoening is al beheerst en overwonnen.

Zelforganisatie
Het opkomen en ontstaan van initiatieven die hun oorsprong vinden in verbindingen binnen de maatschappij, die los staan van overheid en andere reguliere instanties en daar pas in een later stadium eventueel verbindingen mee aangaan.
Overlap met zelfhulp: De overlap met zelfhulp beperkt zich tot het zelf organiserende deel, de vorm waarin zelfhulp zich soms aandient. Zelfhulpgroepen maken gebruik van zelforganisatie, als zij door leden van de groep zelf zijn gestart. Specifiek aan zelfhulpgroepen is het doel waarom ze zijn ontstaan: dat kan bij zelforganisatie allerlei onderwerpen beslaan. Bij zelfhulpgroepen blijft dit beperkt tot een gezamenlijke problematiek / aandoening. lotgenotencontact.

Zelfzorg
Alle handelingen die een mens bewust verricht ter verbetering van zijn eigen gezondheid; betreft zowel preventieve handelingen als behandeling met bijvoorbeeld zelfmedicatie.
Overlap met zelfhulp: Zelfzorg is een heel breed begrip, waar zorg voor voedsel, beweging, hygiëne en leefstijl een plaats hebben. Zelfhulp sluit aan bij dit begrip, als activiteit die een mens bewust verricht ter verbetering van zijn eigen gezondheid. Zelfzorg is echter een activiteit die een persoon voor zichzelf uitvoert, terwijl zelfhulp een activiteit is die juist tot zijn recht komt doordat hij samen met anderen uitgevoerd wordt.

Back To Top
Font grootte
X